OM

ΣΠΟΥΔΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΣΜΟΥ

Κυριακή, 7 Μαΐου 2017

Η Εξέλιξη του ανθρώπου / Από τα Βάθη της Ιστορίας στην Παλαιολιθική Εποχή



Το ανθρώπινο είδος ανιχνεύεται εδώ και 2.000.000 χρόνια. Στην αρχή ο άνθρωπος δεν είχε αυτοσυνείδηση κι ελάχιστα διέφερε από τα άλλα ζώα. Σε αυτό το στάδιο εξέλιξης ο άνθρωπος είχε μία «χαώδη αντίληψη του Όλου», μέσα στην οποία λειτουργούσε σχεδόν «αντανακλαστικά» με μόνο σκοπό να επιβιώσει σαν άτομο και σαν είδος

Η χρήση εργαλείων και ο έλεγχος της φωτιάς (που ήταν απαραίτητη για την επιβίωση του ανθρώπου, όταν εγκατέλειψε την κοιτίδα του την Αφρική και μετακινήθηκε στις ψυχρότερες ζώνες της Ευρώπης και της Ασίας, 1.000.000 χρόνια πριν) βοήθησαν τον άνθρωπο όχι μόνο να επιβιώσει αλλά και να «εξελιχθεί»…

 
Εδώ και 500.000 χρόνια άρχισε από την «χωρίς συνείδηση φύση» να αναδύεται η αυτοσυνείδηση. Αν και η αρχή της αυτοσυνείδησης είναι η επίγνωση ενός εγώ μέσα στον κόσμο, απέναντι στον κόσμο, κι αυτή η αρχή ισχύει και για την αυτοσυνείδηση του σύγχρονου ανθρώπου, στον αρχαϊκό άνθρωπο η αυτοσυνείδηση είναι ακόμα ασαφής. Για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια ο άνθρωπος έχει μία «χαώδη αντίληψη του Όλου»… άλλοτε διακρίνει τον εαυτό του μέσα σε αυτό το «όλον», κι άλλοτε λησμονεί τον εαυτό του μέσα στις πρακτικές δραστηριότητες της ζωής.


 
Πριν 150.000 χρόνια περίπου «εμφανίστηκε» (σύμφωνα πάντα με τις επιστημονικές έρευνες, που μπορεί να αναθεωρηθούν στο μέλλον) ο «σύγχρονος άνθρωπος», στην ΚεντρικήΔυτική ΑφρικήΑυτή την εποχή η ανθρώπινη συνείδηση γίνεται πιο σαφής, η σκέψη του ανθρώπου πιο οργανωμένη, κι αρχίζει να σχηματίζεται μία οργανωμένη υποτυπώδης «κοινή» γλώσσα (που στην μετέπειτα εξέλιξη θα διαφοροποιηθεί σε πολλά γλωσσικά ιδιώματα). Είναι φανερό ότι από την στιγμή που άνθρωπος σχηματίζει σαφείς (λίγο πολύ) έννοιες που συσχετίζει με φωνήματα, λέξεις, αρχίζει ουσιαστικά ο «πολιτισμός»… Αυτή την εποχή σχηματίζονται οι «βασικές έννοιες» της ανθρώπινης σκέψης

Πριν 80.000 χρόνια ο σύγχρονος άνθρωπος, ξεκινώντας από την Αφρική, (όπως έκαναν κι οι «πρόγονοί» του), απλώνεται σε όλο τον (τότε) γνωστό κόσμο, κι έρχεται και στην Ευρώπη, φέρνοντας μαζί του, τον στοιχειώδη πολιτισμό του, κοσμολογικές και κοσμικές αντιλήψεις, μία στοιχειώδη ιδεολογία, μία γλώσσα που εξελίσσεται συνεχώς και διαφοροποιείται από την «κοινή γλώσσα» των προγόνων, ήθη και έθιμα, λατρευτικές συνήθειες και ταφικές πρακτικές, τεχνολογικό πολιτισμό, (η εξέλιξη και η βελτίωση των εργαλείων συνεχίζεται πάντα). Οι άνθρωποι ζουν από το κυνήγι και την συλλογή καρπών. Φτιάχνουν (όταν δεν καταφεύγουν σε σπηλιές) πρόχειρα καταλύματα (που δεν θα μπορούσαν βέβαια να «διασωθούν»…), για να προστατευθούν από τις αντίξοες καιρικές συνθήκες, καλύβες με διάφορα υλικά με μία «εστία» στο κέντρο, όπου η φωτιά δεν έσβηνε σχεδόν ποτέ


 
Από αυτή την μακρινή περίοδο εξέλιξης ο άνθρωπος φτάνει στο κατώφλι της «νεότερης παλαιολιθικής εποχής» (πριν 30.000 χρόνια) με μία σημαντική κληρονομιά: Μία «Βασική Αντίληψη του Όλου» (που μολονότι ασαφής στην αρχή, αποσαφηνίζεται στις επόμενες χιλιετηρίδες). Αυτή η «Βασική Αντίληψη» που κατακτήθηκε στην εξέλιξη εκατοντάδων χιλιετηρίδων αποτελεί την «βάση της αντίληψης και του σύγχρονου ανθρώπου» (από τον πιο απλοϊκό άνθρωπο μέχρι τον πιο βαθύ φιλόσοφοαφού είναι η βάση της λειτουργίας της ανθρώπινης σκέψης, ένα κοινό ανθρωπολογικό χαρακτηριστικό όλων των ανθρώπων…).

Το δεύτερο πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό αυτής της «Πανάρχαιας Βασικής Αντίληψης» είναι ότι είναι «ολιστική», τα περικλείνει όλα, και το αόρατο και το γνωστό, και το πνευματικό και το πρακτικόΕίναι μία μοναδική αντίληψη: ταυτόχρονα θρησκευτική, ψυχολογική, βιολογική, πρακτική. Δεν υπάρχει διαχωρισμός σε διάφορες οπτικές, διαφορετικές αντιλήψεις της Πραγματικότητας. Η δραστηριότητα του ανθρώπου έχει αυτό τον ολιστικό χαρακτήρα, είναι και θρησκευτική (και μαγική,) και ψυχολογική, και βιολογική, και πρακτική

Το τρίτο πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό αυτής της αρχαϊκής αντίληψης είναι η ανάδυση (ή καλύτερα η αποσαφήνιση) της ανθρώπινης αυτοσυνειδησίας, του υποκειμένου απέναντι στον κόσμο, το ξεχώρισμα του εγώ από τον κόσμο.

Έτσι στο κατώφλι της «νεότερης παλαιολιθικής εποχής» (πριν 30.000 χρόνια) ο άνθρωπος αρχίζει να σχηματίζει μία αντίληψη για τον κόσμο, να αποσαφηνίζει την (χαώδη στην αρχή) Βασική Αντίληψη του Όλου, σχηματίζοντας κάποιες πολύ βασικές αρχικές έννοιες της αντίληψης.

Αυτές οι βασικές αντιλήψεις, έχουν πηγές:

α) Την άμεση αντίληψη του κόσμου σαν όλου και ταυτόχρονα στα «διακριτά κομμάτια» του, την παρατήρηση, την διάκριση, των αντικειμένων του περιβάλλοντος.

β) Την επίγνωση και διάκριση του υποκειμένου από το «εξωτερικό αντικειμενικό» (δηλαδή την εσωτερικευμένη γνώση και σκέψη).

γ) Τις δραστηριότητες και τις λειτουργίες της (βιολογικής) ζωής.

δ) Τον κόσμο των υλικών αντικειμένων.

Έτσι ο νεότερος παλαιολιθικός άνθρωπος στα πλαίσια της «ολιστικής αντίληψής» του που αρχίζει να αποσαφηνίζεται σχηματίζει τις έννοιες που προέρχονται από αυτή την αντίληψη:

α) Τις έννοιες, της Πανγεννήτρας Φύσης (του Διευκρινισμένου Όλου), του «ουρανού ψηλά», της γεννήτρας γης (που δίνει τα ζώα και τα φυτά), της φωτεινής μέρας, κατά την διάρκεια της οποίας δραστηριοποιούνται τα πλάσματα, της νύχτας, του άγνωστου κι αόρατου, του γνωστού και εξερευνίσημου, κλπ

β) Την έννοια του δυναμικού εγώ (της ψυχής), που κατέχει το σώμα κι ενεργεί στο σώμα, του κόσμου των ψυχών, και του κόσμου των ζωντανών...

γ) Την έννοια της ζωής και του θανάτου, της επιβίωσης του θανάτου, κλπ

δ) Τις έννοιες των αντικειμένων

Έτσι η κοσμοαντίληψη του νεότερου παλαιολιθικού ανθρώπου (30.000 χρόνια πριν έως 10.000 χρόνια πριν, περίπου), η «αντίληψη του όλου», γεμίζει από όλες αυτές τις έννοιες που αναφέραμε πιο πάνω. Ο κόσμος είναι ταυτόχρονα ένας και κομματιασμένος σε όντα και πράγματαΑρχίζει να σχηματίζεται η αντίληψη ενός δημιουργού θεού, αόρατων δυνάμεων, της άυλης ψυχής, κι ακόμα να αποσαφηνίζονται οι έννοιες της ζωής και του θανάτου

Γύρω από την Μεσόγειο και στην Βαλκανική κατοικούν φυλές που μολονότι έχουν κοινή καταγωγή πριν εκατοντάδες χιλιετηρίδες, τώρα διαφέρουν αρκετά (λόγω της εξέλιξης). Στην πραγματικότητα, όποια θεωρία κι αν ακολουθήσουμε για τους κατοίκους του Αιγαίου (αναγνωρίζοντας ομοιότητες ή επισημαίνοντας διαφορές) η αλήθεια είναι ότι όλοι αυτοί οι λαοί στην Ηπειρωτική Ελλάδα, στην Ανατολία, στις Κυκλάδες, στην Κρήτη, προέρχονται από μία κοινή (στο πολύ μακρινό παρελθόν) καταγωγή αλλά η πολιτισμική εξέλιξή τους, και σε ιδεολογικό και πρακτικό επίπεδο, είναι «ομοιόμορφη»… Όλοι αντλούν από κοινή κληρονομιά, από τις πολύ μακρινές προγονικές αντιλήψεις, κι έτσι η κοσμοαντίληψή τους, και η αντίληψη του Θεού αργότερα δεν μπορεί παρά να «μοιάζει». Δεν είναι μόνο ότι οι άνθρωποι αποτελώντας ένα (βιολογικό) είδος έχουν κοινή καταγωγή, ότι η ανθρώπινη σκέψη λειτουργεί το ίδιο, με τις ίδιες βασικές έννοιες, είναι και το ότι ζουν στον ίδιο χώρο, κι έχουν τις ίδιες εμπειρίες από την ζωή. Οι «όποιες διαφοροποιήσεις» επιβάλλονται από τις πρακτικές ανάγκες επιβίωσης, και πάντως δεν αναιρούν το κοινό πολιτισμικό υπόβαθρο, και την ομοιομορφία της εξέλιξηςΈτσι δεν έχει νόημα, όταν φτάνουμε στην ιστορική εποχή, να προσπαθούμε να ανιχνεύσουμε αν οι «οι θεοί των Ελλήνων» έχουν «προελληνική», «ελληνική», ή «εξωελληνική» καταγωγήΌλοι αντλούν από μία «κοινή παράδοση»…
 
 
 
~~~~~~~~~~